تقديم به دوست گرامي آقاي مهندس غلامحسين صابري :

از ياد رفته

اي واي بر اسيري كز ياد رفته باشد

در دام مانده باشد ، صياد رفته باشد

آه از دمي كه تنها ، با داغ او چو لاله

در خون نشسته باشم ، چون باد رفته باشد

امشب صداي تيشه از بيستون نيامد

شايد به خواب شيرين ، فرهاد رفته باشد

خونش به تيغ حسرت ، يارب حلال بادا

صيدي كه از كمندت ، آزاد رفته باشد

از آه دردناكي ، سازم خبر دلت را

وقتي كه كوه صبرم ، بر باد رفته باشد

رحم است بر اسيري كز گرد دام زلفت

با صد اميدواري ، ناشاد رفته باشد

شادم كه از رقيبان دامن كشان گذشتي

گو مشت خاك ما هم بر باد رفته باشد

پرشور از حزين است ، امروز كوه و صحرا

مجنون گذشته باشد ، فرهاد رفته باشد

توضيح : نامش محمد است و علي نيز خوانده مي شود . در سال 1103 هجري قمري در اصفهان چشم به دنيا گشود . نسب او تا 16 پشت به شيخ زاهد گيلاني ، صوفي بزرگ قرن هفتم ، متوفي به سال 700 قمري ، مي رسد . پدرش از مردم لاهيجان بود . از همين رو به حزين لاهيجي شهرت يافته است . زندگي حزين از حيث سفرهاي بسيار و ديدن گوشه و كنار ايران و هند و عراق و سرزمين حجاز ( عربستان ) داراي اهميت است و حوادثي كه در زندگي او روي داده در زندگي كمتر كس از شاعران ايران ديده شده است . نخستين بار در سيزده سالگي به همراه پدر به شوق ديدار خويشاوندان خود به گيلان سفر كرده و عده اي از فضلا را در راه ديده است . در سال 1130 پس از مرگ پدر و مادر ، با مادر بزرگ و برادرانش از اصفهان به شيراز مي رود . در سال 1136 هنگام هجوم محمود افغان در اصفهان بوده و غارت و قحطي اين دوران را گذراند . در سال 1145 از بندرعباس با كشتي به بندر سورت مي رود و از آنجا رهسپار جده مي شود و سپس به زيارت خانه ي خدا مشرف مي شود . از آنجا به لارد جهرم مي رود و سال بعد راهي ديار هند مي شود . در سال 1154 تاريخ زندگي سراسر سفر و ماجراي خود را مي نويسد و سرانجام در سن 77 سالگي به سال 1180 هجري قمري در بنارس ، زندگي را بدرود مي گويد .

دوران زندگي حزين لاهيجي ، پايان حكومت صفوي و حمله ي افغانان ، يكي از پرآشوب ترين دورانهاي تاريخ ايران بوده است و در اين آشفتگي شهر اصفهان ، زادگاه حزين ، از همه جا ويران تر بود . حزين اين دوران را به تفصيل در تاريخ خود شرح داده است . حزين بر مجموع دانش هاي روزگار خود مسلط بود و در هر كدام از علوم زمان خود رسالاتي نوشته است . زندگي را نيز با قناعت و آزاذگي مي گذرانيد . خوي ديگر او شجاعت است . بارها در حوادث خونيني كه روي مي داد ، مردم را به مقاومت در برابر دشمنان خارجي يا ستمكاران داخلي وادار مي كرد .

آثار حزين لاهيجي كه از شاعران درجه اول سبك هندي است ، علاوه بر ديوان اشعار او رسالاتي در فلسفه ، علم كلام ، احوال رجال ، سفرنامه و تاريخ حزين است .

براي آگاهي بيشتر از زندگي و آثار حزين لاهيجي نگاه كنيد به :

حزين لاهيجي ، زندگي و زيباترين غزلهاي او ، فراهم آورده ي م. سرشك ، انتشارات توس 1342