.
شفیعی کدکنی، شاعر چله‌نشین
.
شفیعی‌کدکنی می‌گوید دو شخصیت در زندگی او تاثیر فراوان گذشته‌اند: ادیب‌نیشابوری، استاد بزرگ ادبیات‌عرب و ‌هاشم قزوینی، استاد فقه و اصول اما تاثیر ادیب‌نیشابوری بر او عمیق بود:" به‌یاد می‌آورم دوران اقامت مرحوم ادیب را در همسایگی... من و مادرم به دیدار ایشان می‌رفتیم."

 

 

ایلنا: محمدرضا شفیعی کدکنی، زاده ۱۹ مهر سال ۱۳۱۸ از نویسندگان و شاعران امروز ایران است. تخلص وی در شعر م. سرشک است.
شفیعی کدکنی در سال ۱۳۱۸ در کدکن شهرستان نیشابور در خراسان رضوی متولد شد. او دوره‌های دبستان و دبیرستان را در مشهد گذراند و مدتی سرگرم فراگیری‌ زبان‌ و ادبیات‌ عرب، فقه،‌ کلام‌ و اصول‌ شد و مدرک کارشناسی خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه فردوسی و مدرک دکتری را در همین رشته از دانشگاه تهران گرفت. او ازجمله دوستان نزدیک مهدی اخوان ثالث است.
شفیعی کدکنی سرودن شعر را از جوانی به شیوهٔ کلاسیک آغاز کرد ولی به تدریج به سبک نیما یوشیج روی آورد. شعر در کوچه‌باغ‌های نیشابور؛ نام این استاد زبان و ادبیات فارسی را در جامعه‌ی شعری مطرح کرد.
آثار وی به دو گروه انتقادی و مجموعه اشعار می‌توان تقسیم کرد. آثار انتقادی‌ او شامل تصحیح آثار کلاسیک فارسی و نگارش مقالاتی در حوزه‌ی نظریه ادبی است. در حوزه‌ی شعر؛ آثار او را می‌توان در حوزه‌ی شعر اجتماعی جای داد.
از آثار اوست: مجموعه اشعار شامل: زمزمه‌ها، شبخوانی، از زبان برگ، درکوچه باغ های نیشابور، بوی جوی مولیان، از بودن و سرودن، مثل درخت در شب باران، هزاره دوم آهوی کوهی. آثار نظری و انتقادی، تصحیح و ترجمه: صور خیال در شعر فارسی، موسیقی شعر، تصحیح اسرارالتوحید نوشتهٔ محمدبن منور، تصحیح تاریخ نیشابور نوشتهٔ حاکم نیشابوری. تصحیحات:تصحیح آثار عطار نیشابوری، مختارنامه، مصیبت‌نامه، منطق‌الطیر، اسرارنامه، دیوان عطار، تذکره‌الاولیاء، غزلیات شمس، آفرینش و تاریخ در دو جلد. آثار دیگر: مفلس کیمیا فروش دربارهٔ شعر انوری، زبور پارسی نگاهی به زندگی و غرل‌های عطار، تازیانه‌های سلوک دربارهٔ قصاید سنایی، در اقلیم روشنایی تفسیر چند غزل حکیم سنایی، شاعر آیینه‌ها بررسی سبک هندی و شعر بیدل دهلوی، آنسوی حرف و صوت، میراث عرفانی ایران، دفتر روشنایی (در شرح سخنان و افکار بایزید بسطامی)، نوشته بر دریا (در بیان میراث عرفانی ابوالحسن خرقانی)، چشیدن طعم وقت (در شرح عرفان و افکار ابوسعید ابوالخیر)، حالات و سخنان ابوسعید (در شرح عرفان و افکار ابوسعید ابوالخیر)، ادوار شعر فارسی از مشروطه تا سقوط سلطنت، زمینهٔ اجتماعی شعر فارسی، شعر معاصر عرب، قلندریه در تاریخ سیر دگردیسی یک اندیشه، ترجمه تصوف اسلامی و رابطه انسان و خدا نوشته رینولد نیکلسون و تصویر نسخه خطی منظومهٔ علی‌نامه.
بدیع الزمان فروزانفر، مجتبی مینوی، علی اکبر فیاض، احمدعلی رجایی بخارایی، غلامحسین یوسفی، عباس زریاب خویی، پرویز ناتل خانلری از اساتید شفیعی کدکنی بوده‌اند که هریک در زمان خود از بزرگان زبان و ادبیات فارسی به شمار می‌رفتند.
محمدرضا شفیعی کدکنی می‌گوید دو شخصیت در زندگی او در گذشته‌اند: شیخ محمد تقی ادیب نیشابوری، استاد بزرگ ادبیات عرب در حوزه مشهد و یکی دیگر از استادان فقه و اصول حوزه مشهد به نام شیخ‌هاشم قزوینی اما تاثیر ادیب نیشابوری بر کدکنی بسیار عمیق بود: "من از سن چهار پنج سالگی خود به خوبی به یاد می‌آورم دوران اقامت مرحوم ادیب را که با همسرش در آن سراچه کمالی (در همسایگی منزل خانواده کدکنی) زندگی می‌کردند. من و مادرم به دیدار ایشان به آنجا می‌رفتیم."
همسایگی یا به قول خود شفیعی کدکنی قرب جوار و قرابت خانوادگی رابطه او و ادیب را که یکی از مهمترین استادان حوزه بود بیشتر می‌کرد. ادیب نیشابوری، یگانه استاد ادبیات زمان خود در حوزه خراسان استاد بسیاری از چهره‌های مذهبی و فرهنگی و حتی سیاسی امروز ایران و عراق بوده است و محمدرضا حکیمی، آیت الله شیخ محمدرضا مهدوی دامغانی، مرتضی مطهری، محمدتقی شریعتی(پدر علی شریعتی) احمد مهدوی دامغانی، محمدجعفر جعفری لنگرودی، مهدی محقق و آیت‌الله علی سیستانی از شاگردان نام‌آور ادیب هستند.
محمدرضا شفیعی کدکنی نیز همانند دیگر شاگردان ادیب از ادیبان و محققان برجسته زبان عربی و فارسی است. او در کنار شاعری، استادی است کارکشته در زبان و استاد ادبیات فارسی. از دوستانش می‌شود فهمید که چگونه خصوصیت‌هایی دارد. از جمله دوستان نزدیک مهدی اخوان ثالث شاعر همشهری‌اش به شمار می‌رود و دلبسته به اشعار او. گرچه در ابتدا، شعر کلاسیک می‌گفت و هنوز هم گه‌گاهی می‌گوید، اما سبک او سبک شعر نو با قالب و وزن و موسیقی مخصوص به خودش است.
اما به جز دفتر شعر تحقیقات بسیاری ازجمله در زمینه شعر کلاسیک از او منتشر شده است که موسیقی شعر یکی از مهمترین آثار اوست. سیر آفاقی است در دنیای خیال‌انگیز شعر با بیان فنی و علمی.
کتاب موسیقی شعر شفیعی کدکنی یکی از آثار کلاسیک اوست اما در عرصه عمومی تر آثار و اشعاری دارد که آرام آرام به حافظه جمعی همزبانان‌اش وارد شده است یعنی تاثیری که آرزوی هر شاعری است. به کجا چنین شتابان یا کاش آدمی می‌توانست وطن‌اش را... ازجمله اشعار آشنای اوست.
بسیاری از نوازندگان و خوانندگان نیز ازجمله استادانی چون شجریان و ناظری چند شعر او را در دستگاه‌های مختلف موسیقی ایرانی اجرا کرده‌اند.
شفیعی کدکنی استاد دانشگاه تهران که دوشنبه هفته گذشته وارد ایران شد از روز چهارشنبه فعالیت خود را در این دانشگاه از سر گرفت.
دکتر شفیعی کدکنی شهریور سال گذشته به قصد گذراندن دوره مطالعاتی، کشور را ترک کرده بود که این امر مصادف شد با برخی اظهارنظرها درباره دلایل خروج این استاد زبان و ادبیات فارسی از کشور اما پس از بازگشت به ایران، وی دوباره بر کرسی تدریس خود در دانشگاه تهران حاضر شد. . . <<<<<